banner27
21 Eylül 2017 Perşembe

Avrupa ve ABD'nin Çilekleri Sason'dan

Sasonlu Tavit Destanı

Sasonlu Tavit Destanı'nın kısa bir özetini yayınladık.

23 Şubat 2013 Cumartesi 21:43
Sasonlu Tavit Destanı

 1.DAİRE: SANASAR VE BAĞDASAR

Bu daire kendi, içinde iki ana alt bölüme ayrılır: “Bağdat Halifesi’ne Karşı Savaş ve Sanasar’la Bağdasar’ın evlenmesi.” Her şey Bağdat Halifesi’nin tahsildarlarını Ermeni kralı Gagik’e gönderip ondan yıllık vergisini istemekle başlar. Halifenin adamları dönüte kralın kızının güzelliğinden Halifeye söz ederler. Halife kızını kendisine vermesi için krala haber gönderir. Kral da kendisinin bir Hıristiyan, onun ise bir kâfir olduğunu, bu sebeple kızını veremeyeceğini söyler. Buna öfkelenen halife ordusunu toplayıp kralın topraklarına saldırır. Kralın danışmanları bütün halkın ölmesindense, kızını halkın selameti için vermesinin daha uygun olacağını krala anlatırlar. Kralın kızı Dzovinar Hanım gönülsüzce bu talebi kabul eder. Bir gün arkadaşlarıyla yaylalarda gezerken çok susar, bir gölün kıyısında ( Van Gölü’dür), gölün tuzlı sularlının içinde, bir kayadan tatlı bir suyun aktığını görür. O sudan içip susuzluğunu giderir. (Daha sonra bu sudan hamile kalır) Halifeyle evlenmesi için bazı şartlar öne sürer, bunlardan biri de kendisine özel bir saray yaptıracak ve halife bir yıla kadar kendisine yaklaşmayacaktır. Halife şartları kabul eder. Bir yıl sonra iki erkek çocuğu olur: Sanasar ve Bağdasar. Sanasar ve Bağdasar normal çocukların beş yılda büyüdükleri kadar bir yılda büyürler. Halife onların kendi çocukları olmadığı öldürtmek ister. Çocuklar en sonunda halifenin yanından kaçar, Ermeni topraklarına gelirler. Sason kalesinin temelini atarlar, orada bir şehir kurar, yoksulları, garipleri yanlarına toplarlar. Bir gün Sanasar ve kardeşi gölün etrafında gezinirken Sanasar suya dalar, suyun altında yeryüzündeymiş gibi yürür, bir kiliseye gelir. Orada Meryem Ana kendisine olağanüstü silahlar ve efsanevi at Kurgig Celali’yi hediye eder. Bunun üzerine Sanasar yenilmez olur. Görüntüsü normal insanlardan kat kat büyük olur. Sanasar ve Bağdasar’ın şanı dört bir yana ulaşır. Halifenin ordusunu yener, annelerini de yanlarına alırlar. Bir gün Bığıntse Kağak(Bakır Şehir) kralının kızı Teğtsun Dzam’ı Sanasar rüyasında görür ve ona vurulur. Teğtsun Dzam da aynı rüyayı görmüştür. Teğtsun Dzam Sanasar’a kendisiyle evlenmesi için bir mektup gönderir. Sanasar ve Bağdasar daha sonra Bığıntse Kağak Şehrine giderler, kral onları Ganatç Şehrine gönderir, kardeşler orada bir ejderhayı öldürürler, ejderhaya yem olarak verilen kızla Bağdasar, Teğtsun Dzam’la da Sanasar evlenir, Sason’a gelir, kırk gün kırk gece düğün yaparlar. Daha sonra Bağdasar karısıyla birlikte Bağdat’a giderler.

2.DAİRE: MEDZ MHER( ASLAN MHER)

İki ana bölümden oluşur: Medz Mher’in Sason Hükümdarlığı ve Medz Mher’in Mısır Melik’iyle Yaptığu Savaş. Sanasar’ın Vergo, Tsenov ve Mher adında üç oğlu olur. Mher bunların en küçüğüdür. Sanasar’ın ölümünden sonra Sason’u bir süre anneleri yönetir. Mher çok hızlı büyür. Sason dağlarına avlanmaya çıkar, hayvanları elleriyle yakalamatadır. Mher çok güçlüdür aynı zamanda. Yolları kesip Sason’u kıtlığa mahkûm eden bir aslanı elleriyle öldürür. O günden sonra kendisine “aslan” lakabı verilir. Binip avlanmak için bir at arar, en sonunda babasından kalan silahları ve atını atı alır. Mher Sibdag Dev’in kaçırdığı kız olan Armağanile evlenir. Mısır Melik’ine Mher haraç ödemeyince, Melik Mher’e teke tek savaşmayı teklif eder, üç gün sonra Melik, Mher’i yenemeyeceğini anlar ve onunla bir antlaşma yapar. Buna göre Sason’dan haraç alınmayacak ve taraflar birbirlerine yardım edeceklerdir. Melik’in ölümü üzerine karısı tahta geçer, Mher’e bir mektup yazarak, kendisiyle evlenmesini ve hem Mısır’ı hem de Sason’u yönetmesini ister. Armağan’ın bütün ısrarlarına rağmen Mher, İsmil Hatun’un yanına gider. Armağan, giderse onu koca olarak değil, kardeş olarak tanıyacağına yemin eder. Orada yedi yıl kalır, bu süre içinde İsmil Hatun onu sürekli sarhoş tutarak dönmesini engellemiş ve Mher’den de bir çocuk sahibi olmuştur. Mher’in atı Kurkig Celali’den de tay almışlardır. Mher bir fırsatını bulup Sason’a gider, Armağan onu kabul etmez, araya giren rahipler ikisin barıştırırlar. Fakat yemini bozduğu için ikisinin de kısa bir süre sonra öleceklerini Armağan’a söyler. Nitekim Tavit’in doğumundan kısa bir süre sonra ikisi de ölür.

3.DAİRE: SASUNLU TAVİT

Destanın en önemli dairesidir. İki ana bölümden oluşur: Tavit’in Mısır Melik’iyle Savaşı, Tavit ve Hantut. Ancak bu bölümler de kendi aralarında alt bölümlere ayrılırlar. Tavit’in Mısır Melik’iyle Savaşı, sırasıyla “Çocuk Tavit Mısır’da, Çoban Tavit, Avcı Tavit Babasının Manastırını Yeniden İnşa Eder ve Kolbaşı’nıon Ordusunu Bozgunu Uğratır, Tavit’in Mısır Melik’iyle Savaşı” başlıklarıyla verilir. Tavit ve Hantut bölümü ise”Tavit’in Evlenmesi ve Tavit’in Ölümü” adını taşır. Mher ve Armağan’ın ölümünden sonra bebek Tavit, Sason’da hiçbir kadının sütünü içmez. Çaresiz kalan amcası Tsenov Hovan, Tavit’i İsmil Hatun’un yanına Mısır’a gönderir. İsmil Hatun onu kendi çocuğu Melik gibi büyütmektedir. Bir gün Melik ve arkadaşları meydanda gürz yarışı yaparken Tavit, Melik’in gürzünü tek eliyle çok uzağa fırlatır. Melik korkar, annesine bu çocuğun bir gün kendi sultanlığının sonunu getireceğini söyler. Sonunda Melik tahammül edemez ve Tavit’i Sason’a gönderir. Onu götüren muhafızlara da Tavit’i yolda öldüdürmelerini söyler. Tavit muhafızları öldürüp Sason’a gelir. Amcası şehirdeki herkese Tavit’i çoban yapacağını söyler. Şehrin sürüsünü Sason dağlarına otlatmaya götüren Tavit, oğlakları, kuzuları tanımadığı için dağdaki bütün yabani hayvanları da sürüye katıp şehre gelir. Ahali buna çok şaşırır. Tavit çobanlık yaparken inekleri çalan devleri takip eder, hepsini öldürür, Çaldıkları hazineyi de halka dağıtır. Bu arada Tavit büyür. Babasının yaptırdığı fakat Mısır Melik’i tarafından yıkılan manastırı yeniden inşa eder. Tavit Mısır Melik’ine haraç vermez. Bunun üzerine Melik bütün mütefiklerini çağırıp güçlü bir ordu kurar ve Tavit’in üzerine gider. Tavit Melik’i öldürüp ordusundaki askerleri de serbest bırakır. Bunun üzerine Tavit’in şöhreti her tarafa ulaşır. Tavit, Çımışgig Sultanıyla nişanlanır. Haberini Gabudguğ Kralı Vaço’nun kızı Hantut da alır. Hantut çok güzel ve akılı bir kızdır. Kız Tavit’e âşıktır. Sokakta saz çalan âşıkları ücretle tutar, onları kendisinin methini yapmaları için Sason’a gönderir. Sason’a giden âşıklar Tavt’e Hantut’u överler. Tavit Hantut’a vurulur. Hantut’u almak için onun memleketine gider. Tavit’in Hantut’u almaya geldiğini duyan Kral Varço’nun düşmanlar ordularıyla onun şehrini kuşatırlar. Tavit onları bozguna uğratır. Hantut’u alır, Sason’a gelirken yolu Çımışgig Sultan’ın sarayının yanından geçer. Sultan Tavit’e sözünde durmadığı için onunla savaşmak ister. Tavit kabul eder. Hantut’la düğünlerinden bir süre sonra Çımışgig Sultan’la savaşmak için Ahlât’a gider, orada sultanın kız kardeşi tarafından zehirli okla Tavit öldürür. Haberi alan Hantut da kalenin en yüksek kulesine çıkarak kendisini aşağıya atar.

4. DAİRE: POKR MHER (KÜÇÜK MHER)

Hem metnin kısalığı hem de olay örgüsü bakımından destanın en zayıf dairesidir. Pokr Mher dairesinin bazı parçalarının kayıp olduğu tahmin ediliyor. Kendi içinde iki ana bölüme ayrılmıştır: Pokr Mher’in Tavit’in Öcünü Alması, Pokr Mher’in Evlenmesi ve Sonu. Tavit daha öldürülmeden önce Gürcisran’a gidip kırk yoldaşına kız arar, onları evlendirir. Gelirken de beraberinde genç bir Gürcü kızını Hantut’a hizmetçilik etsin diye getirir. Uzun yıllar evinden uzak düştüğü için uğlu Mher büyümüş babasını aramaya çıkmıştır. Mher yolda yaşlı bir adamı(Tavit) ve genç bir kızla karşılaşınca kızı adamın elinden almaya çalışır. Baba oğul dövüşürler, Tavit’in mendilini rüzgâr uçurur, Hantut’un odasına götürür. Hantut, dışarıdan dövüşme seleri duyar, oraya koşar, akar ki oğlu Mher, babası Tavit’le dövüşüyor. Hantut, baba oğul olduklarını ikisine söyler, oğlu kendisiyle dövüştüğü için Tavit, “Mher, ölümsüz olasın, ancak soyun kesik olsun!” diye beddua eder. Tavit’in ölümünden sonra Çımışgig Sultanı Sasonluları tehdit eder. Bunun üzerine babasının silahlarına alan Mher, Çımışgig Sultanını öldürüp babasının öcünü alır. Bir gün atıyla gezerken Mher, Kral Bacig’in şehrine gider, onun kızı Kohar ile evlenir. Batı karlını yener, sanra Sason’a dönüp Gosbad’ın dört torununu mağlup eder, eve döndüğünde karısının ölmüş olduğunu görür. Tanrının melekleriyle savaşır, beddualı olduğundan artık toprak onu taşıyamaz olur, o da Van yakınlarındaki kayaya kılıcıyla vurur, içeri girer, kaybolur. Kaya onun üzerine kapanır. 

Sasun.org

Bu habere yorum yapan ilk siz olun!

  • Ad Soyad:

  • Yorum:

  •  

    @name x

  • UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve tamamı büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır. Ayrıca suç teşkil edecek hakaret içerikli yorumlar hakkında muhatapları tarafından dava açılabilmektedir.
    HAVA DURUMU
    Görüntülemek istediğiniz ili seçiniz:
    Sason'un en önemli kültür varlığı hangisi?

    EN ÇOK OKUNANLAR
    BUGÜN
    BU HAFTA
    BU AY
    EN ÇOK YORUMLANANLAR
    BUGÜN
    BU HAFTA
    BU AY
    KİM KİMDİR? Tümü
    SENDE YAZ
    Ziyaretçi Defteri
    Ziyaretçi Defteri

    Siz de yazmak istemez misiniz?

    Ziyaretçi Defteri
    ARŞİV