banner27
23 Temmuz 2017 Pazar

Avrupa ve ABD'nin Çilekleri Sason'dan

Gelecek’te Bir Gün

Sofia Agopyan, misafirleriyle Ermenistan'da Sasunlu Ermenilerin yoğun yaşadığı Apaga Köyündeki izlenimini yazdı...

29 Mart 2014 Cumartesi 14:31
Gelecek’te  Bir Gün

 Ermenistan’da dolaşma fırsatınız olsa mutlaka Sasunluların köylerinin isimlerine dikkat edin. Bir an, 100 yıl önceki Sasun’a döndünüz gibi hissedebilirsiniz. “Talvorig”, “Sasunaşen” , “Sasunik” ve bunlar gibi birçok köyleri dolaşmamız “geçmiş ve bugün arası” bir yolculuk gibi oluyor. Bazen , bu insanlar için zaman durdu diye düşünebilirsiniz ama aslen öyle değildir.

SOFİA AGOPYAN / SASUN.ORG

Yıllar once Ermeni kökenli Amerikalı yazar William Saroyan, Ermenistan’a geldiğinde neşeli çocukların bir grubunu görünce onlara yaklaşıp “Çocuklar siz Ermenistan’ın neresindensiniz?” sorar. Aslen Sasunlu olan bu çocuklar ise ciddi ciddi “Apaga’dan (Ermenicede “apaga” gelecek demektir)” diye cevap verir. Ermenistan’da hakikaten “Apaga” diye bir köyün var olduğundan habesiz olan Saroyan çok şaşırır ve “Ne kadar anlamlı bir cevap” der…


 Evet, Sasunluların diğer köyler gibi değildir bu köyün ismi, Sasun’la hiç bir alakası olmayan ama en çok sasunlulara yakışan bu köy ismi zaten çok şey anlatır.

Yüz sene önce buraya gelen göçmenler güzel bir gelecek umuduyla yeni evlerini inşa etmeye başlamış. Ama Türkiye sınırına yakın olan bu köy’e girerken yada köyden çıkarken hemen Ararat dağı karşınıza çıkar. Köye çok yakın olan Ararat dağı , “geçmişin sembolu” olarak kaldı ve bu insanların bakışları hep Ararat’a, yani geçmişe kaldı. Böylece insanlar geçmiş burunun altında iken gelecek kurmak zorunda kaldılar. Ararat’ın öbür tarafında olanların var olduğundan yada ne olduğundan habersiz.

 

….. Ben ile Diana, Avedis, Miran ve Vartuhi dünyanın farklı taraflarında yaşayan beş Ermeniyiz. Dünyanın o farklı taraflarında (Amerika, Turkiye,Ukrayna, Ermenistan vs) bulunma sebebi ise yine geçmişimizdir. Ama güzel bir bahar günü hepimiz Erivan’ın merkezinde buluşup “Geleceğe” gitmeye karar verdik. Böylece bir Dersimli, bir Kilikyalı, bir Muşlu, bir Karabağlı ve bir Sasunlu Ermeni yola çıkıyoruz Apaga’ya doğru...

 Apaga, Ermenistan’ın dini merkezi olan Ecmiatzin şehire bağlı bir köydür. Burada, günümüzde Bitlis’e bağlı olan Mutki bölgesinin Niç köyünden göç etmiş Ermeniler yaşıyor. Apaga’da Yezidi aileler de var. Kimi zaman mutluluğu, kimi zaman birbirimizle acıları da paylaşarak barış içinde yaşıyorlar buarada Ermeniler ve Yezidiler.

Bu arada, Mutki’lilerin Sasunlu deği, Bitlisli olduğunu düşünenler mutlaka bu köye gelmelidir. Çok sevdiğim dostum Almast’ın evine ulaştık. Babası “Hoşgeldiniz” diyerek karşımıza çıkıyor, benden hal hatir soruyor, evine ilk kez gelen arkadaşlarıma ise kendini tanıştırıyor; “Hoşgeldiniz dostlar, benim ismim Sasun”….

Mutfakta çoktan reçel ve meyveler dolu tabaklar bizi bekliyordu. Ama en önemlisi ; “çortan yemeği” (Sasun arapçasıyla “laban”) hala pişiyor. Burada çoğu zaman bu yemeğe “Ergri caş” denir, yani “memleketin yemeği”. Sasunlular buraya göç ettiklerinde buradakiler o yemeği bilmezdi, göçmenler çortan pişirirken, “bu ne” diye soranlara “bu bizim memeleketimizin yemeği ” diye cevap verirlerdi.

 

Eskiden Sasunda olduğu gibi Sasunlu göçmenler, şimdiye kadar halen Sasunda pişirdiği yemekleri pişirir, Sasun dansları oynar ve şarkıları söyler. Almast’ın babası Sasun amca diyor; “Mutki’liler kesin Sasunludur, biz Sasun lehçesini konuşuruz. Sasun dansları ve şarkıları kültürümüzdür “.

Sohbetimize Almast’ın amcası Rafik de katılıyor. Babasının memleketi olan Niç köyünden bahsediyor; “Bizimkilerin 2000 tane koyun vardı, güzel bahçeleri…. Köy’deki ilk iki katlı evi benim dedem yapmış . Herşeyi kaybettik. Ama bizim köyde katliam fazla olmadı, bir Kürt ağa yardım etmiş bizimkilere. Ama başka köylerde çok korkunç katliamlar oldu’.

 

Rafik amca göçmen sasunluların ne kadar acı çektiğini, aynı zamanda ayağa kalkıp nasıl yaşayabildiklerini ve başarılarını anlatıyor. “Sasunlular için ilk sorun ekmek yapmak, ondan sonra ise en önemlisi kalem tutmaktı” diyor.

 Biz onlara eski Sasun’u soruyoruz, onlar ise bugünkü Sasun’u merak ediyorlar; “Durum nasıl? Kimler var orada? Ermeni yok mu?”. Avedis Hadjian geçen sene çektiği bir resim gösteriyor, Niç köyündeki son Ermeni adamın resmini…Hepsi şaşkın, mutlu ve acıklı.

… Bu arada mutfakta ise Almast’ın annesi Armine hanım bizim için özel kete (Ermenice gata) pişiyor. Ben de soruyorum “Armine teyze içinde ne koyuyorsun ”. O da “Kızım, genelde un yağ ve şekerle yapılır, ama tuzlu istersen şeker yerine tuz at… Ama hayır, sen tuz atma Sofia can, sen çok zayıfsın, şekerli yap kilo aldırır ” diyor…

Peki, Sasun yemeği çortan hazırsa, Sasun tatlısı gata da hazırsa ne kaldı? Tabii ki “ttu”.

Tadını asla unutmayacağım Sasun yemekleri yapan Armine hanımın aslen Muşlu olduğunu öğrendiğimde gözlerim doldu. Rahmetli Muşlu babaannem aklıma geldi. O da Armine hanım gibi sasunlu ile evliydi ve Sasun “ttu”sunu onun gibi pişiren yoktu bu dünyada…

O gün, “Gelecek’te” geçmişi çok konuştuk. Evden çıktığımızda köyedeki güzel üzüm salkımları yine dikkatimi çekti. Bu köyde her ailenin bahçesinde üzüm salkımları çoktur. Üzüm Ermeniler için hayat semboludur; çünkü Incil'de yazdığı gibi Nuh, tufandan sonra Ararat dağından inip bu toprağa ilk üzüm salkımları koydu ve kendi çocukları ve torunlarıyla yeni bir hayata başladı.

Apaga'dan çıktığımızda Armine hanımın babası Henrik dede birşey rica etti benden. Sen birgün Sasun’a gitsen, oradakilere söyle:Ben onlardan toprak mülk falan istemem. Biz sadece acımıza saygı duysunlar isteriz. Çünkü biz bunları hiç haketmedik yavrum, hiç haketmedik…”

Sasun.org

Bu habere yorum yapan ilk siz olun!

  • Ad Soyad:

  • Yorum:

  •  

    @name x

  • UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve tamamı büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır. Ayrıca suç teşkil edecek hakaret içerikli yorumlar hakkında muhatapları tarafından dava açılabilmektedir.
    HAVA DURUMU
    Görüntülemek istediğiniz ili seçiniz:
    Sason'un en önemli kültür varlığı hangisi?

    EN ÇOK YORUMLANANLAR
    BUGÜN
    BU HAFTA
    BU AY
    KİM KİMDİR? Tümü
    SENDE YAZ
    Ziyaretçi Defteri
    Ziyaretçi Defteri

    Siz de yazmak istemez misiniz?

    Ziyaretçi Defteri
    ARŞİV