banner27
27 Temmuz 2017 Perşembe

Avrupa ve ABD'nin Çilekleri Sason'dan

Osmanlı-İran savaşlarında Sason Beyliği tarihinden bir kesit

14 Mart 2015, 17:55
Osmanlı-İran savaşlarında Sason Beyliği tarihinden bir kesit
Behcet Çiftçi

 Şerefname’de Sason beyleri olarak Mir Ebu Bekir, Hıdır, Ali, Muhammed, Süleyman, Bahaddin, Saruhan, Muhammed, Süleyman, Muhammed ve Ahmet isimleri geçer ve 1597 tarihine kadar geçen olaylar anlatılır. 17.yüzyıldaki Sason beyleri hakkında genelde pek bilgi bulunmaz.

Mehmed Murad tarafından yazılmış “Tarihi Ebu’l-Faruk” adlı eserde son dönemlerde Hazzo beyleri olarak anılan 17.yüzyıl Sason beylerinden Muhammed Han’ın VI. Murat döneminde Osmanlı – İran savaşlarına katılmasıyla ile ilgili ilginç bir bölüm anlatılır.

Muhammed Han, Bağdat’ın Safeviler’den geri alınması sırasında 1623 ve 1625 yıllarında Vezir Hafız Ahmet Paşa’nın, 1628’de Gürcü Mehmet Paşa’nın hizmetinde bulundu. 1628 yılında Diyarbakır beylerbeyi olarak İstanbul’dan yola çıkan ve arkasından Veziri azam olarak Diyarbakır’a varan Boşnak Hüsrev Paşa’nın hizmetinde de bulundu.

Hüsrev Paşa, Musul’a geldiği zaman bütün Kürt beyleri toplanıp saygılarını sundu. Fakat Hüsrev Paşa, vaktiyle kendisine saygıda kusur eden bazı beylere yüz vermediği gibi onlara hakarette bulundu. Sadrazamın bu yersiz hareketi bazı Kürt beylerini endişeye düşürdü ve Paşa’nın gazabına uğramaktan korktukları için gizlice ordugahtan ayrıldı. Bu durum seferin yön değiştirmesine neden oldu. Bunun üzerine Hüsrev Paşa, Kürdistan’da düşman bırakıp Bağdat’a gitmenin uygun olmayacağı düşüncesinden hareketle, Kürt beylerinin memleketlerini yağma ve tahrip etmeye karar verdi.

Hüsrev Paşa’nın bu tür olumsuz davranışları, Kürt beyleri üzerinde kötü etkiler bıraktı. Diğer taraftan Diyarbakır beylerbeyi Halici-zade’nin kıskançlığı nedeniyle Hazzo Beyi Muhammed Han’ı Hüsrev Paşa’ya çekiştirmesi, savaşın en zor zamanında önemli bir sorun yarattı. Tarihçi Mehmed Murad, Diyarbekir Beylerbeyi’nin Muhammed Han’a olan kıskançlığını şu şekilde ifade eder:

“Muhammed Han, Kanuni devrinden beri vezir gibi üç tuğ ile temayüz etmiş bir ocakzade idi. Kürt ümerasının serdar-ı azamı a’d olunuyordu. Bu defa dahi kuva-i külliye ile orduya iltihak etmiş idi. Diyarbekir valisi Halıcı-zade ile öncü olarak ileriye sevk olunmuştu. Vali iki tuğlu makamında idi. Halıcıoğlu, Muhammed Han’ın şaşaasını, üç tuğunu kıskandı.”

Bu şikayet üzerine Hüsrev Paşa, Muhammed Han’ı yanına çağırarak onu azarladı ve tehdit etti. Hazzo beyi Muhammed Han, derhal kılıcını çekip Serdar’ın üzerine hücüm etti. Eğer araya Serdar’ın kahyası Hacı Eyvad Süleyman girmeseydi Hüsrev Paşa’nın bittiği gündü. Muhammed Han’ın kılıcı Süleyman’ın üç parmağını uçurduğu gibi, çadırın orta direğini de ikiye biçti. Bunun üzerine Muhammed Han’ın üzerine saldıran askerler onu doğradılar.

Hazzo Beyi Muhammed Han’ın başına gelen bu olay, Kürtler’i galeyana getirdi. Onları sakinleştirmek ve olayların önünü almak için Hüsrev Paşa, Halıcı-zade’nin boynunu vurdurdu. Ayrıca Kürt emirlerini hil’atlerle taltif etti.

Hüsrev Paşa, Bağdat’ı 40 gün süren kuşatmadan sonra alamadı ve 1630 yılında Mardin’e çekilmek zorunda kaldı. Bunun üzerine sadrazamlıktan alınarak yerine Hafız Ahmed Paşa sadrazam oldu. Osmanlı – İran savaşları bir süre daha devam etmiş, daha sonra Kasr-ı Şirin antlaşmasıyla savaş son bulmuştur.

Evliya Çelebi’nin Seyahatname’sinde Muhammed Han’dan sonra 1654 yılında Hazzo hakiminin Murtaza Bey olduğunu öğrenmekteyiz. 


Tarihi Hazzo Şehri (Bugünkü Kozluk)

Bu içeriğe yorum yapan ilk siz olun!

  • Ad Soyad:

  • Yorum:

  •  

    @name x

  • UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve tamamı büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır. Ayrıca suç teşkil edecek hakaret içerikli yorumlar hakkında muhatapları tarafından dava açılabilmektedir.
    HAVA DURUMU
    Görüntülemek istediğiniz ili seçiniz:
    Sason'un en önemli kültür varlığı hangisi?

    EN ÇOK YORUMLANANLAR
    BUGÜN
    BU HAFTA
    BU AY
    KİM KİMDİR? Tümü
    SENDE YAZ
    Ziyaretçi Defteri
    Ziyaretçi Defteri

    Siz de yazmak istemez misiniz?

    Ziyaretçi Defteri
    ARŞİV