banner27
22 Ekim 2017 Pazar

Avrupa ve ABD'nin Çilekleri Sason'dan

Pencok (Beş taş) Oyunu

09 Ağustos 2015, 14:49
Pencok (Beş taş) Oyunu
Mehmet Naima

 Pencok, Sason yöresinde çocukların oynadığı oyunlardan biridir. Penc, beş demektir. Oyun  beş taşla oynandığından dolayı bu oyuna Pencok denilmiş.

Bazı yörelerde bu oyuna heftok(heft:yedi), şeşik’te (şeş:altı) denir. Bunun nedeni bazı yörelerde beşten fazla taş kullanılmasındandır. Peçberkane, dohuk.. ve daha birçok isim…  Yörelere göre ismi değişse de çoğunlukla Pencok ismi kullanılır.

Oynanacak taşların genellikle daire şeklinde olunmasına dikkat edilir. Taş olması pek önemli değildir, cevizle de oynanmaktadır. Taş veya ceviz, havaya atılarak oynanır. İki kişilik bir oyun olmakla beraber tek başına da oynanabilir. Erkeklerin de oynadığı bir oyun olsa da genel itibariyle kız çocuklarının oynadığı güzel bir oyundur.

Oyun şu şekilde oynanmaktadır. Beş taştan birisi seçilir. Seçilen bu taş, oyun boyunca hep havaya atılacak taştır. Kalan dört taş birer birer kare olacak şekilde köşelere yerleştirilir. Sonra havaya atılan taşı düşürmemek şartıyla birer birer alınarak havaya atılmış taşla beraber tutulur.

 Tabi her bir tanesini alışta taş hava atılarak yerdeki taşla bir avuç içinde tutulur.Sonrasında taşlar ikişer  ikişer konulduktan sonra bunlarda sırasıyla havaya atılan taşla yerden alınır. Hemen sonrasında üçe bir  şeklinde sıralanır ve bunlarda sırasıyla havaya atılan taşla yerden alınır.

Son olarak  dörder şekilde bir kere almak şartıyla dörtü de havaya atılan taşla yerden alınır. Bu kısım bittikten sonra beş taş avuç içinde düzenli bir şekilde düzeltilir. Sonra taşlar havaya atılmaktadır. Havaya atılan  bu beş taştan kim  ne kadar fazla tutarsa elin dış kısmında  oyunu o kazanmaktadır.

Bir taştan fazla tutulmalıdır elin dış kısmında aksi takdirde bir tane tutulursa veya hiç tutulmazsa oynama sırası diğer kişiye geçmektedir. Elin dış kısmında tutulan bu taşlar yine havaya atılarak bu sefer elin iç kısmında yani avuçta tutulması gerekir. Tutulamazsa,  oynama sırası diğerine geçmektedir.

Eğer oynayan kişi, beş taşı da tutabilirse hem avuç dışında hem de avuç içinde yine aynı hamleyi oynamakta ve puanını artırmaktadır.Bu kısımda bittikten sonra sıra köprü kurmaya gelinir. Taş havaya atıldıktan sonra köprünün önüne dört taş düşecek şekilde bırakılır ve havadaki taş tutulur.

Köprünün  arkasına düşen taş, ön taraftan sokulmalıdır köprü altından. “Xalo” denilen bir taş seçer diğer kişi.Bu,  köprü altından geçirilmesi zor bir taşta olabileceği gibi kolay bir taşta olabilir. Diğer taşlar köprüden geçirilene kadar birden fazla kere dokunulabilirken Xalo,  bir kere dokunularak köprüden geçirilmesi gerekir.

Tabii  ki  bunlara dokunulurken de taş havaya atılarak yere düşmeyecek şekilde hepsi sokulur ve oyun burada biter.Xalo, köprüden en son geçirilecek taştır. Tek dokunuşla geçirilemezse oynama sırası diğerine geçer.

 Bu diğer kişi oyunu kendisinden daha fazla puan almış olarak geçemezse oyunu en fazla puan almış olan kazanmaktadır. Çok oynanan bu güzel oyun için tekerlemeler  dahi söylenmiştir. Derlediğim iki tekerlemeyi aktarıyorum:

Gûr dibeje:

“ Kizê, lı ber bazê

  Pencok dıleyıze

  Kiz, bazan nabine

  Bı dor bıxwem ezê  ”

(Kurt demiş ki:  Kız, keçilere çobanlık eder. Pencok oynar. Keçileri göremez. Keçileri sırasıyla yerim ben.)

Gûr disa dibeje:

“ Kur, lı ber bazê

  Pencok naleyıze

  Kur, bazan dibine

  Bazan  naxwem ezê. ”

(Kurt yine demiş ki :  Erkek çocuk, keçilere çobanlık eder. Pencok oynamaz. Keçileri görür. Keçileri yiyemem ben.)

YORUM YAZ

  • Ad Soyad:

  • Yorum:

  •  

    @name x

  • UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve tamamı büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır. Ayrıca suç teşkil edecek hakaret içerikli yorumlar hakkında muhatapları tarafından dava açılabilmektedir.

      Yorumlar
      Toplam 1 yorum mevcut

    • XALÎKAN 1 yıl önce yorumlandı

      gur dibêje:
      qîza li ber pezê
      pêncok dileyize
      qiz pezan nabîne
      bi dor bixwim ez ê
      gur dîsa dibêje:
      kur li ber pezê
      pêncok naleyize
      kur pezan dibîne
      pezan naxwim ez ê

      pez: koyun ve keçi karışımı
      bizin: keçi
      xalko.ezkime.com

      me bibore...

    HAVA DURUMU
    Görüntülemek istediğiniz ili seçiniz:
    Sason'un en önemli kültür varlığı hangisi?

    EN ÇOK YORUMLANANLAR
    BUGÜN
    BU HAFTA
    BU AY
    KİM KİMDİR? Tümü
    SENDE YAZ
    Ziyaretçi Defteri
    Ziyaretçi Defteri

    Siz de yazmak istemez misiniz?

    Ziyaretçi Defteri
    ARŞİV