banner27
20 Kasım 2017 Pazartesi

Avrupa ve ABD'nin Çilekleri Sason'dan

Sasun’un Eski Sınırları ve Ermeni Nüfusu

Sofia Agopyan'ın "Sasun’un Eski Sınırları ve Ermeni Nüfusu" isimli bu çalışması Sasun'un Ermeni köyleri ve eski köy isimleri ileilgili önemli bilgiler içeriyor.

27 Mayıs 2013 Pazartesi 15:40
Sasun’un Eski Sınırları ve Ermeni Nüfusu

 Eski Sasun, " Sason" olarak bilinen bugünkü küçük bölge'den oldukça farklıydı. Eskiden Sasun'un sınırları daha geniş bir bölgeyi kaplamaktaydı. Bugün Siirt, Diyarbakir, Muş ve Bitlis vilayetlerinde bulunan ve eskiden Sasun'a bağlı olan bölgeler, Sasunlu Ermeni göçmenler tarafından şimdiye kadar "Sasun" olarak bilinir.

Bu çalışmada Sasun'un eski 10 bölgesi ve bu bölgelerdeki köylerin eski isimleri ve Ermeni nüfusu yer almaktadır.

20. yüzyılın başında Sasun'da nüfusunun %60 Ermenilerdi. 1915'ten önce Sasun'da Ermeni nüfusunun sayısı, Vardan Petoyan'ın " Sasna Azgagrutyunı" kitabın'dan kaydedildi. Bu kitabı referans alarak 20. yüzyılın başında Sasun'un Ermeni nüfusu hakkında oldukça bilgi alabiliriz. 1894-96 olaylarında birçok Ermeni öldürüldü veya göç etti ve birçok köyler de boşalttı. O yüzden bu çalışmada bazı köylerindeki Ermeni nüfusu ilgili bilgiler belli değil. (çalışmada köylerin eski isimleri kullanılmış).

SOFİA AGOPYAN

Sasun’un 10 tarihi bölgeleri;

1. Bun Sasun – Bozkan 
2. Şatakh (Şatax)
3. Talvorik 
4. Khut (Xut)- Brnaşen 
5. Psank
6. Hazzo – (Habılcoz olarak da geçerdi)
7. Motkan
8. Khiank (Xiank)
9. Khulp (Xulp)
10. Kharzan (Xarzan)

 

1. Bun Sasun – Bozkan

Geligüzan – 3500 Ermeni ( 250 hane )
Şenık – 635 Ermeni (73 hane)
Semal – 602 Ermeni (70 hane)
Ağbig – 835 Ermeni (102 hane)
Hetink – 456 Ermeni (48 hane)
Kağkig – 12 Ermeni (2 hane)
Gabasged - 7 hane
Khodzodzvank ( Xoxzodzvank) – 6 hane
Hargurk – 120 Ermeni ( 16 hane)
Arzig – 80 Ermeni (15 hane)
Saregan – 6 hane
Gelaraş – 11 hane
Khadan ( Xadan)- 20 hane
Tkhig ( Txig) – 4 hane

 

2. Şatakh (Şatax)

Şuşnamerg – 245 Ermeni ( 30 hane)
Geğaşen – 289 Ermeni (31 hane)
Kop- 196 Ermeni (27 hane)
Zeynıg – 210 Ermeni ( 25 hane)
Dapık – 200 Ermeni ( 25 hane)
Iritsank – 95 Ermeni ( 13 hane)

 

3. Talvorik

Egu dun – 35 hane
Ardkhonk- Korakhu ( Ardxonk- Koraxu) – 9 hane
Dvalink – 15 hane
Khılhovid ( Xılhovid) – 9 hane
Hagmank – 15 hane
Hloğink – 40 hane
Mazra – 20 hane
Hartk – 20 hane
Hosnud – 9 hane
Sbğank – 25 hane
Yeğgard – 15 hane

 

4. Khut (Xut) – Brnaşen

Khut (Xut) – Tağvank – 269 Ermeni ( 162 hane)
Şenist vari – 301 Ermeni ( 30 hane)
Şenist veri – 24 Ermeni ( 5 hane)
Şen – 280 Ermeni ( 28 hane)
Ağbag – 168 Ermeni ( 15 hane)
Tağvu – 25 hane
Gilonk – 68 Ermeni ( 8 hane)
Tağvıdzor – 18 hane
Sarengole – 136 Ermeni ( 17 hane) 
Şahverdi – 192 Ermeni ( 19 hane)
Avark – 48 Ermeni ( 6 hane)
Hındtsor- 12 Ermeni ( 3 hane)
Yuşud ( Oşud) – 211 Ermeni ( 38 hane)
Çorova – 30 hane
Bılrig – 10 hane
Mığre Şilg – 60 hane
Uştap – 20 hane
Oşag – 25 hane
Gtsank – 101 Ermeni ( 20 hane)
Daştadem - 137 Ermeni ( 30 hane)
Bılrgan – 178 Ermeni ( 35 hane)
Yeğiank – 60 hane
Şamiank – 30 hane
Arenok – 15 hane
Gosd – 5 hane
Inguzek – 138 Ermeni ( 25 hane)
Mahbuban – 60 hane
Arunk – 47 Ermeni ( 6 hane)
Lordıntsor – 25 hane
Knot -7 hane
“Tap” ve “Rabat” Ermeni köylerin nüfüsü belli değil ( ya da 1894-96 yıllarda boşalttı )

 

5. Psank
Komk – 160 Ermeni (23 hane)
Tapuni – 60 Ermeni ( 7 hane)
Cırtnig – 210 Ermeni ( 20 hane)
Ployenk – 52 Ermeni ( 6 hane)
Pşut- 65 Ermeni ( 10 hane)
Mıckeğ – 409 Ermeni ( 40 hane)
Dalhor – 350 Ermeni ( 32 hane)
Khndzorenk ( Xndzorenk) – 242 Ermeni ( 26 hane)
Tatug – 145 Ermeni ( 15 hane)
Tarug Psank – 112 Ermeni ( 10 hane)
Gorınges – 35 Ermeni ( 8 hane) 
Kacarink – 162 Ermeni ( 12 hane)
Tsıktink – 277 Ermeni (25 hane)
Havkunk – 5 hane
Dajbadrig – 7 hane
Tsıntsınkar- 3 hane
Tsarsta- 20 hane
Cmalenk- 20 hane
Bvi – 10 hane
Tatunk- 8 hane
Saregan – 6 hane
Mıdırbank- 1 hane
Karavank- 3 hane
Mağenk- 5 hane
Cahkhırgank ( Caxırgank) – 7 hane
Bıdank – 5 hane
Khan ( Xan) – 11 hane
Kırdamank – 9 hane
Hosner – 4 hane
Kistağ- 8 hane
Damlenk – 12 Ermeni ( 2 hane) 
Mığre Gretsor- 12 hane
Kaşkışenk- 83 Ermeni ( 11 hane)

Hrut, Dzuekank, Belav, Norkeğ , Mışkatak köyleri ise tamamen Ermeniler tarafından doldurulur.

 

6. Hazzo ( Habılcoz)

Gosader – 610 Ermeni ( 66 hane)
Hazzo - 3000 Ermeni (350 hane)
Mışkadar – 65 Ermeni (6 hane)
Pirşenk – 155 Ermeni (15 hane)
Norşen – 15 Ermeni ( 3 hane)
Asi ( veya Asu) – 24 Ermeni ( 5 hane)
Artırter – 39 Ermeni (6 hane)
Hov – 12 Ermeni (8 hane)
Nodopan – 70 Ermeni (7 hane)
Koğ – 200 Ermeni (32 hane)
Mazre – 12 Ermeni ( 2 hane)
Habılcoz – 364 Ermeni ( 100 hane)
Artsvig – 325 Ermeni ( 35 hane)
Khasınbi ( Xasınbi) – 42 Ermeni (7 hane)
Korter – 45 Ermeni ( 7 hane)
Vardinos – 35 Ermeni ( 5 hane)
Khozarenk ( Xozarenk) – 54 Ermeni ( 9 hane)
Dınked – 200 Ermeni (16 hane)
Hregonk – 23 Ermeni (5 hane)
Koşak- 30 Ermeni (5 hane)
Iritsank – 18 Ermeni ( 3 hane)
Aregdem – 21 Ermeni ( 4 hane)
Gomılorer ( veya Gomırger) – 22 Ermeni ( 3 hane)
Hağt – 22 Ermeni (4 hane)
Hrud- 60 Ermeni (10 hane)
Gorov – 34 Ermeni (5 hane)
Harni – 70 Ermeni ( 10 hane)
Bağırmud – 75 Ermeni (12 hane)
Erur – 30 Ermeni (4 hane`)
Lapırşduğ – 15 Ermeni (2 hane)
Kargits – 31 Ermeni (4 hane)
Dzorağbi – 9 Ermeni (1 hane)
Gomek- 36 Ermeni (5 hane)
Kharver ( Xarver) – 52 Ermeni ( 7 hane)
Calalik – 25 hane
Horank – 41 Ermeni (5 hane)
Gelie Sındus – 22 Ermeni (3 hane)
Coğud – 15 Ermeni (2 hane)
Kusget- 50 hane
Dalırtsor- 15 Ermeni (7 hane)
Hasopik – 20 hane
Dırur – 10 hane
Şigalink – 15 hane
Rımkhank ( Rımxank) – 8 hane
Khocarink ( Xocarink) – 10 hane
Gorder – 15 hane
Vartnots – 7 hane
Cakur- 20 hane
Hırork – 30 hane 
Dodnuk ( bu köyde Ermenice ve Arapça konuşan Kürtler yaşamış, ama Ermeniler var mıydı acaba belli değil) . 
Hazzo’nun bu köylerinde Ermeni nüfusu var olmuş ama nüfus sayısı bilinmemektedir. ; Dolang, Cilang, Malafan, Papur, Arcong, Vijnang,Cakud, Corig, Dzorig, Tzi, Kharbakh ( Xarbax), Jrents, Dzobig, Getkits, Kanılmank, Tsırdud, Rışnig, Tmokh ( Tmox) , Şaurank, Şepiz, Dılpi.

 

7. Motkan 
Datvan – 60 hane
Gıkhu ( Gıxu) – 100 hane
Cırtu – 30 hane
Hrork – 40 hane
Niç - 40 hane
Arpi – 100 hane
Şen- 60 hane
Buynut ( Boknot olarak da geçirdi) – 30 hane
Hormeg – 60 hane
Margog – 100 hane
Nizen ( Gzeh olarak da geçirdi) – 60 hane
Ağbjner- 80 hane
Mıtsi – 120 hane
Brudk – 25 hane
Khur ( Xur) – 30 Ermeni
Urus – 10 hane
Mrtsank – 25 hane
Khartıkoğ (Xartıkoğ) – 10 hane
Korvu – 20 hane
Garbk- 10 hane
Mzuk – 30 hane
Husenk – 8 hane
Miri tağ - 10 hane
Abutağ – 15 hane
Ağbner – 100 hane
Gındzu – 50 hane
Artrer – 15 hane
Ortsenk – 15 hane

Coğut, Sğund, Mergan, Kusget, Kalhok, Edgig, Bnavok, Arsan, Silen, Hersan, Avspi, Salnadzor, Işk, Haşgadaran, Aşkrot,, Azvıdots köylerinde Ermeni nüfusu sayısı bilinmemektedir.

 

8. Khiank (Xiank)

Berm - 110 hane
Batsi - 798 Ermeni, 30 hane - 1895'de 200 hane vardı. 
Arhund - 352 Ermeni ( 50 hane)
Dandz - 4 hane
Bahmda - 28 hane , 1895'de - 100 hane
Parga- 100 hane
Kor- 1895'de 400 hane 
Ardgonk - 70 hane
Inguznag - 35 hane
Sevit - 11 hane
Asbdun - 43 hane
Heğin - 70 hane
Işkhındzor (Işxındzor) - 90 hane
Gyance Bamia - 1 hane
Slok - 5 hane
Hırda - 8 hane
Sağdun - 1 hane
Şuğek- 120 hane
Pasur - 200
Rabat - 5 hane

Ağhank, Harib, Şehhamza, Anda, Mala, Mlke, Mir, Haci, Zakhar ( zaxar), Sinos, Rzan, Navro, Cam, Goman, Gayser, Gilani geğon, Garakhil ( Garaxil) , Nercik, Arsıg, Heşder, Karık, Fah sleman, Kartni köylerinin Ermeni nüfusu sayısı bilinmemektedir.

 

9. Khulp (Xulp)

Hroc – 32 Ermeni (4 hane)
Tiaha – 77 Ermeni ( 10 hane)
Indzkar - 1015 Ermeni ( 350 hane)
Kevev - 3 hane
Ehub- 204 Ermeni (30 hane)
Aharonk - 397 Ermeni ( 80 hane) - bu köyde 1895'de 200 hane Ermeni vardı )
Geğırvank - 383 Ermeni (54 hane)
Gasge - 476 Ermeni (50 hane)
Havrig - 138 Ermeni (15 hane)
Dzaştag - 72 Ermeni (8 hane)
Tılıtı ( veya Tılırtı) - 94 Ermeni ( 10 hane)
Hremore - 43 Ermeni ( 8 hane) - 1895'de 30 hane vardı. 
Arduşen - 150 hane
Geliemsur - 40 hane
Dalava gaje - 7 hane
Gelieganman - 10 hane
Gabırnin - 3 hane
Harbahın - 50 hane

Hılıh, Gani spi, Mamırgan Mısrıdzor, Hovid, Sedah, Madig, Boban, Cısıg, Arhadin, Haznakhi ( Haznaxi), Bıhnin, Melikan, Lacırgan, Antah,Dayırgan, Haveteg, Duğerig, şamşan, Khuş ( Xuş), Şen, Şeyne köylerinin Ermeni nüfusu sayısı bilinmemektedir.


10. Kharzan (Xarzan)

Zokh ( Zox) - 200 hane
Bzezig - 60 hane
Gırba - 40 hane
Hobe - 50 hane
Norkeğ - 3 hane
Mırlafan - 400 hane
Nerkin Barzan - 15 hane
Verin Banzar - 40 hane
Cazne - 100 hane
Sığund - 100 hane
Haşgadaran - 7 hane
Kuzalan - 20 hane
Hrork- 60 hane
Gyozaldara - 40 hane
Baysadun - 30 hane
Rığvan - 400 hane
Bimer - 50 hane
Verin Barınc - 60 hane
Bacaft - 60 hane
Narfas - 60 hane
Hıznamir - 60 hane

Ermenilerin yaşadığı Birçok köylerde de Ermeni nüfusun sayısı belli değil , mesela ; 
Beybu, Hashas, Marmarono, Paloni, Şergan, Aynhasır, Nerkin Barınc Srcan, Kurer, Tojgan, Kharzan ( Xarzan), Taliba ( veya Talu), Gani Baraza, Cafan, Zuzur, Şeykhones, Koğ, Gani Simo ( Simoyi Ağbur olarak da geçiyor), Kirivanm Ayn, Rumi, Merina, Iluh, Dala, Caldaka, Silakhar ( Silaxar), Dyus, Gadma, Dimsark, Mrze, Ziaret, Bluan, Merge raca, Dababi, Muzzelyan, Şedrig, Sinan, Irmi, Avisg, Mazihan,Dusadak,Golaye, Comane, Kuzalan, Gre Hasan....

 

KAYNAKLAR

Vardan Petoyan "Sasuni yev Taroni Azgagrutyun"

Vardan Petoyan "Sasna Azgagrutyun"

Sasun.org

YORUM YAZ

  • Ad Soyad:

  • Yorum:

  •  

    @name x

  • UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve tamamı büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır. Ayrıca suç teşkil edecek hakaret içerikli yorumlar hakkında muhatapları tarafından dava açılabilmektedir.

      Yorumlar
      Toplam 1 yorum mevcut

    • A. Nailov 4 yıl önce yorumlandı

      dna testi yaptirmistim, aslen manavim (marmara yerlisi) ama genlerim bilhassa sasun ermenileri ile tutusuyo. suryaniler de oyle.

    HAVA DURUMU
    Görüntülemek istediğiniz ili seçiniz:
    Sason'un en önemli kültür varlığı hangisi?

    EN ÇOK YORUMLANANLAR
    BUGÜN
    BU HAFTA
    BU AY
    KİM KİMDİR? Tümü
    SENDE YAZ
    Ziyaretçi Defteri
    Ziyaretçi Defteri

    Siz de yazmak istemez misiniz?

    Ziyaretçi Defteri
    ARŞİV