banner27
20 Kasım 2017 Pazartesi

Avrupa ve ABD'nin Çilekleri Sason'dan

Xiya Aşireti ve Xiyan Bölgesi

Sason ve Kulp arasında uzun yıllardır yaşayan ve bu bölgedeki çok sayıda köylere yerleşmiş olan Xiyan (Hian) aşireti bulunmaktadır.

03 Ocak 2014 Cuma 23:36
Xiya Aşireti ve Xiyan Bölgesi
Foto galeriye git

Sason ve Kulp arasında uzun yıllardır yaşayan ve bu bölgedeki çok sayıda köylere yerleşmiş olan Xiyan (Hian) aşireti bulunmaktadır.

Xiyan aşiretinin tarihi ve geçmişi ile ilgili çok fazla bilgi bulunmamaktadır. Kürtlerde eskiden beri devam eden sözlü geleneğin dışında çok fazla bilgiye ulaşamadık şimdilik. Başlı başına bir çalışma alanını teşkil etmesine rağmen bu konuda da herhangi bir çalışmaya ulaşamadım.

 Sözlü anlatılarda- tarihi net olarak bilinmiyor- Ğiyo (Giyasettin) adında bir firari bu günkü Kixani (Gönlüce) köyüne gelir ve yerleşir. Hakkari yöresinden gelen Ğiyo ve beraberindeki aşiret mensuplarının bir kısmı Hilvan yöresine yerleşir. Geri kalan kısımları ise Gönlüce köyüne yerleşir. Bu dönemlerde Cacas (Yücebağ) bir Rum yerleşimidir. Zaman içinde Ğiyo ve çocukları çoğalarak Sason ve Kulp arasındaki coğrafyaya yayılır.

Sözlü anlatılarda Ğiyo’nun Xıdo (Hıdır) ve Mahmut adında iki erkek çocuğu vardır. Mahmut (Mihe)’un çocukları ve yerleşimleri ile ilgili karmaşık bilgiler mevcut olmasına rağmen Hıdır’ın yedi erkek çocuğunun olduğu ve Xiyan aşiretininde bunlardan çoğaldığı ifade edilmektedir. Bu erkek çocukları ve çoğaldıkları bölgeler aşağıdadır.

1-      Hise (Hüseyin): Hosner, Şilek, Heşter, Ğilovnik

2-      Seyde: Cacas

3-      Silemin(Süleyman): Cacas, Sinor

4-      Êgan : Helise, Firke

5-      Hemedin: Kayzer, Talori

6-      Ale (Ali): Helis, Firke, Ordi

7-      Yedinci çocuk bilinmiyor. Muhtemelen başka bir yere göç etmiş.

NOT: Menduh Yıldırım isimli bir okurumuz Xiyan aşiretinden Hıdır'ın  7. oğlunun isminin Osman olduğunu ve Hilvan'a 1840'larda yerleştiğini belirten bir mesaj göndermiş.

18.yüzyılda Osmanlı idari yapısının değişmesiyle birlikte Xiyan (Hıyan ismiyle)1840 yılında Diyarbakır eyaletine bağlı kaza, 1856-1857 yıllarında ise Kürdistan eyaletine bağlı kaza şeklinde görülmektedir. Vilayetlerin oluşturulmasından sonra 1874 yılında Xiyan’ın 34 köy ve 1242 haneyle Diyarbakır vilayeti Siird sancağı Sason kazasına bağlı nahiye olarak karşımıza çıkar.

NOT: Bu çalışma, başlangıç amacıyla kısa bir şekilde derlenen bir çalışmadır. Bu nedenle hatalar ve eksikler olabilir. Bu konuda bilgi ve düşüncelerinizi de paylaşırsanız seviniriz.

 

Behcet ÇİFTÇİ

Sasun.org

YORUM YAZ

  • Ad Soyad:

  • Yorum:

  •  

    @name x

  • UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve tamamı büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır. Ayrıca suç teşkil edecek hakaret içerikli yorumlar hakkında muhatapları tarafından dava açılabilmektedir.

      Yorumlar
      Toplam 61 yorum mevcut

    • Qabılcewz 2 ay önce yorumlandı

      xiyanlıların soyu hz.abbas'ın oğlu hz.fadıl'ın soyundan gelir ve ilk yerleşim yerleri de hakkaridir. hakkari de yaşayan kardeşlerden ğiyaseddin adam öldürerek kaçmak zorunda kalır ve kulp tarafına gelir ve öteki kardeşleri de muş ve benzeri yerlere gider. ğiyaseddin kulp tarafına ilk geldiği zamanlar da orda yaşayan liderler ğiyasettinin orda barınmasına musade etmez ve bundan dolayı araların da kavga çıkar ve ğiyo galip gelip alanını belirler ve artık yüzyıllar boyu yerleşim yerleri burası olur yani kulp ve sason. hz.abbas'ın soyundan geldiğimize dair ceylan derisine yazılı soy ağacımız da bulunmaktadır.(secere) bu secerenin kulp hamzalı(şeyhamze) tarafında olduğu söyleniyor. hiyan aşiretinin en yoğun bulunduğu bölgeler ise kulp,sason,silvan, ve muş tarafıdır. genel olarak güney doğu bölgesinin her kesinde de bulunurlar.

    • Umut yıldırım 2 ay önce yorumlandı

      merhaba ben öğretmenim benim de anne tarafı xiyan aşiretinden. sason cacas(yücebağ) köyünden merak ediyorum bizim aşiretin soyu nereden geliyor bir de bu xiyanlar en çok sason kulp ve muş'un köylerinde yaşıyor başka yerlerde de var mı

    • Mustafa Baysal 4 ay önce yorumlandı

      hilvan ✌

    • Bilal BOZKURT 6 ay önce yorumlandı

      bu bilgiler hepsi yanlış,xiya ayrı bu saydıklarınız xıde dir xi̇yanın bir ailesidir. osman isimli kardeşinde çocukları olmamış hilvana göç ettiği falan yok.
      xiya dediğin sadece benim bildiklerim şunlar.
      gidorni̇,mala melki, mahmatkan, totana, şeyhamza, tanze,herib,xerzıka,sinda,herend,inika,navroj,akçaser,daha sayamadığım bir sürü yer var.

    • mesut boğa 7 ay önce yorumlandı

      bende xiyanlıyım silvanlıyız taşpınar köyüne yerleşmiş dedelerimiz

    TÜM YORUMLAR
    HAVA DURUMU
    Görüntülemek istediğiniz ili seçiniz:
    Sason'un en önemli kültür varlığı hangisi?

    EN ÇOK YORUMLANANLAR
    BUGÜN
    BU HAFTA
    BU AY
    KİM KİMDİR? Tümü
    SENDE YAZ
    Ziyaretçi Defteri
    Ziyaretçi Defteri

    Siz de yazmak istemez misiniz?

    Ziyaretçi Defteri
    ARŞİV