banner27
27 Temmuz 2017 Perşembe

Avrupa ve ABD'nin Çilekleri Sason'dan

Xiya Aşireti ve Xiyan Bölgesi

Sason ve Kulp arasında uzun yıllardır yaşayan ve bu bölgedeki çok sayıda köylere yerleşmiş olan Xiyan (Hian) aşireti bulunmaktadır.

03 Ocak 2014 Cuma 23:36
Xiya Aşireti ve Xiyan Bölgesi
Foto galeriye git

Sason ve Kulp arasında uzun yıllardır yaşayan ve bu bölgedeki çok sayıda köylere yerleşmiş olan Xiyan (Hian) aşireti bulunmaktadır.

Xiyan aşiretinin tarihi ve geçmişi ile ilgili çok fazla bilgi bulunmamaktadır. Kürtlerde eskiden beri devam eden sözlü geleneğin dışında çok fazla bilgiye ulaşamadık şimdilik. Başlı başına bir çalışma alanını teşkil etmesine rağmen bu konuda da herhangi bir çalışmaya ulaşamadım.

 Sözlü anlatılarda- tarihi net olarak bilinmiyor- Ğiyo (Giyasettin) adında bir firari bu günkü Kixani (Gönlüce) köyüne gelir ve yerleşir. Hakkari yöresinden gelen Ğiyo ve beraberindeki aşiret mensuplarının bir kısmı Hilvan yöresine yerleşir. Geri kalan kısımları ise Gönlüce köyüne yerleşir. Bu dönemlerde Cacas (Yücebağ) bir Rum yerleşimidir. Zaman içinde Ğiyo ve çocukları çoğalarak Sason ve Kulp arasındaki coğrafyaya yayılır.

Sözlü anlatılarda Ğiyo’nun Xıdo (Hıdır) ve Mahmut adında iki erkek çocuğu vardır. Mahmut (Mihe)’un çocukları ve yerleşimleri ile ilgili karmaşık bilgiler mevcut olmasına rağmen Hıdır’ın yedi erkek çocuğunun olduğu ve Xiyan aşiretininde bunlardan çoğaldığı ifade edilmektedir. Bu erkek çocukları ve çoğaldıkları bölgeler aşağıdadır.

1-      Hise (Hüseyin): Hosner, Şilek, Heşter, Ğilovnik

2-      Seyde: Cacas

3-      Silemin(Süleyman): Cacas, Sinor

4-      Êgan : Helise, Firke

5-      Hemedin: Kayzer, Talori

6-      Ale (Ali): Helis, Firke, Ordi

7-      Yedinci çocuk bilinmiyor. Muhtemelen başka bir yere göç etmiş.

NOT: Menduh Yıldırım isimli bir okurumuz Xiyan aşiretinden Hıdır'ın  7. oğlunun isminin Osman olduğunu ve Hilvan'a 1840'larda yerleştiğini belirten bir mesaj göndermiş.

18.yüzyılda Osmanlı idari yapısının değişmesiyle birlikte Xiyan (Hıyan ismiyle)1840 yılında Diyarbakır eyaletine bağlı kaza, 1856-1857 yıllarında ise Kürdistan eyaletine bağlı kaza şeklinde görülmektedir. Vilayetlerin oluşturulmasından sonra 1874 yılında Xiyan’ın 34 köy ve 1242 haneyle Diyarbakır vilayeti Siird sancağı Sason kazasına bağlı nahiye olarak karşımıza çıkar.

NOT: Bu çalışma, başlangıç amacıyla kısa bir şekilde derlenen bir çalışmadır. Bu nedenle hatalar ve eksikler olabilir. Bu konuda bilgi ve düşüncelerinizi de paylaşırsanız seviniriz.

 

Behcet ÇİFTÇİ

Sasun.org

YORUM YAZ

  • Ad Soyad:

  • Yorum:

  •  

    @name x

  • UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve tamamı büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır. Ayrıca suç teşkil edecek hakaret içerikli yorumlar hakkında muhatapları tarafından dava açılabilmektedir.

      Yorumlar
      Toplam 57 yorum mevcut

    • mesut boğa 3 ay önce yorumlandı

      bende xiyanlıyım silvanlıyız taşpınar köyüne yerleşmiş dedelerimiz

    • Misafir @Abdullah Guven 4 ay önce yorumlandı

      merhaba, ben de bi̇smi̇l'in matar (mettere)türkçe ismi pınarbaşı köyündenim. rahmetli amcalarım da sizin verdiğiniz bilgilerle paralel bilgi vermişlerdi. aynı aşiretten geliyoruz. dedemin adı nuriye ari̇f , soyismimiz ay.
      selamlar....

    • cuma tekin 4 ay önce yorumlandı

      giyan aşiret suykırnlar hazreti abası coçuklardır

    • Fermandar 5 ay önce yorumlandı

      biz sason ve kulp olmak üzere xiyan aşiretinin kalabalik ailelerindeniz. dedelerimizin bize anlattigi soyumuz soyledir; 3 kardes hakkariden kıtlık zamaninda göc etmisler en buyukleri muş a göc etmis. ortanci olani sason kulp tarafina gocmüş. en kücügü de batman kozluk tarafina goc etmiş kulp tarafindaki ile muş tarafindaki kardesler haberleşmiş ama kozluktakinden bir haber alamamislar. suan muşta olan dedelerimizin türbesi de bulunmaktadir.

    • Abdullah Guven 6 ay önce yorumlandı

      Merhaba bende xiyan asireti mensubuyum bizler güven ve erden ailesi olarak suan v.sehir ve mardin derikte ikamet ediyoruz d.bakir bismilda akrabarimizi bulduk ziyarete bulunduk

    TÜM YORUMLAR
    HAVA DURUMU
    Görüntülemek istediğiniz ili seçiniz:
    Sason'un en önemli kültür varlığı hangisi?

    EN ÇOK YORUMLANANLAR
    BUGÜN
    BU HAFTA
    BU AY
    KİM KİMDİR? Tümü
    SENDE YAZ
    Ziyaretçi Defteri
    Ziyaretçi Defteri

    Siz de yazmak istemez misiniz?

    Ziyaretçi Defteri
    ARŞİV