banner27
15 Ağustos 2018 Çarşamba

Sason'un İlkçağ Tarihi

Xiya Aşireti ve Xiyan Bölgesi

Sason ve Kulp arasında uzun yıllardır yaşayan ve bu bölgedeki çok sayıda köylere yerleşmiş olan Xiyan (Hian) aşireti bulunmaktadır.

03 Ocak 2014 Cuma 23:36
Xiya Aşireti ve Xiyan Bölgesi
Foto galeriye git

Sason ve Kulp arasında uzun yıllardır yaşayan ve bu bölgedeki çok sayıda köylere yerleşmiş olan Xiyan (Hian) aşireti bulunmaktadır.

Xiyan aşiretinin tarihi ve geçmişi ile ilgili çok fazla bilgi bulunmamaktadır. Kürtlerde eskiden beri devam eden sözlü geleneğin dışında çok fazla bilgiye ulaşamadık şimdilik. Başlı başına bir çalışma alanını teşkil etmesine rağmen bu konuda da herhangi bir çalışmaya ulaşamadım.

 Sözlü anlatılarda- tarihi net olarak bilinmiyor- Ğiyo (Giyasettin) adında bir firari bu günkü Kixani (Gönlüce) köyüne gelir ve yerleşir. Hakkari yöresinden gelen Ğiyo ve beraberindeki aşiret mensuplarının bir kısmı Hilvan yöresine yerleşir. Geri kalan kısımları ise Gönlüce köyüne yerleşir. Bu dönemlerde Cacas (Yücebağ) bir Rum yerleşimidir. Zaman içinde Ğiyo ve çocukları çoğalarak Sason ve Kulp arasındaki coğrafyaya yayılır.

Sözlü anlatılarda Ğiyo’nun Xıdo (Hıdır) ve Mahmut adında iki erkek çocuğu vardır. Mahmut (Mihe)’un çocukları ve yerleşimleri ile ilgili karmaşık bilgiler mevcut olmasına rağmen Hıdır’ın yedi erkek çocuğunun olduğu ve Xiyan aşiretininde bunlardan çoğaldığı ifade edilmektedir. Bu erkek çocukları ve çoğaldıkları bölgeler aşağıdadır.

1-      Hise (Hüseyin): Hosner, Şilek, Heşter, Ğilovnik

2-      Seyde: Cacas

3-      Silemin(Süleyman): Cacas, Sinor

4-      Êgan : Helise, Firke

5-      Hemedin: Kayzer, Talori

6-      Ale (Ali): Helis, Firke, Ordi

7-      Yedinci çocuk bilinmiyor. Muhtemelen başka bir yere göç etmiş.

NOT: Menduh Yıldırım isimli bir okurumuz Xiyan aşiretinden Hıdır'ın  7. oğlunun isminin Osman olduğunu ve Hilvan'a 1840'larda yerleştiğini belirten bir mesaj göndermiş.

18.yüzyılda Osmanlı idari yapısının değişmesiyle birlikte Xiyan (Hıyan ismiyle)1840 yılında Diyarbakır eyaletine bağlı kaza, 1856-1857 yıllarında ise Kürdistan eyaletine bağlı kaza şeklinde görülmektedir. Vilayetlerin oluşturulmasından sonra 1874 yılında Xiyan’ın 34 köy ve 1242 haneyle Diyarbakır vilayeti Siird sancağı Sason kazasına bağlı nahiye olarak karşımıza çıkar.

NOT: Bu çalışma, başlangıç amacıyla kısa bir şekilde derlenen bir çalışmadır. Bu nedenle hatalar ve eksikler olabilir. Bu konuda bilgi ve düşüncelerinizi de paylaşırsanız seviniriz.

 

Behcet ÇİFTÇİ

Sasun.org

YORUM YAZ

  • Ad Soyad:

  • Yorum:

  •  

    @name x

  • UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve tamamı büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır. Ayrıca suç teşkil edecek hakaret içerikli yorumlar hakkında muhatapları tarafından dava açılabilmektedir.

      Yorumlar
      Toplam 71 yorum mevcut

    • Yanlış mıyım 4 ay önce yorumlandı

      aşiretin adı var ama insanlarının arasında pek bağ kalmadı. hhatta çoğu birbirini tanımıyo.

    • Ahmet akyel 4 ay önce yorumlandı

      batman sason yucebağ günlüce köyünden bütün xiyan aşiretine slm

    • Ömer taş @ENGİN TAŞ 5 ay önce yorumlandı

      âşiretinden gurur duyduhun için teşekkürler
      bende kulp ilcesine bağlı hamzalı çoldenim xıyan asiretindren biriyim ašretimden çok memnunum

    • M 6 ay önce yorumlandı

      21 şeh dellaş 22 şeh aletin 23 şehir misafir 24 abdullah 25 abbas peygamberi saygılarımı sunarım

    • M 6 ay önce yorumlandı

      17 hasan beg 18 mukamef beg 19 musa beg 20 abdi beg

    TÜM YORUMLAR
    YAZARLAR Tümü
    HAVA DURUMU
    Görüntülemek istediğiniz ili seçiniz:
    Sason'un en önemli kültür varlığı hangisi?

    EN ÇOK OKUNANLAR
    BUGÜN
    BU HAFTA
    BU AY
    EN ÇOK YORUMLANANLAR
    BUGÜN
    BU HAFTA
    BU AY
    KİM KİMDİR? Tümü
    SENDE YAZ
    Ziyaretçi Defteri
    Ziyaretçi Defteri

    Siz de yazmak istemez misiniz?

    Ziyaretçi Defteri
    ARŞİV